اين قسم را « غير مستقلات عقليه » نيز مىگويند . « 1 » بررسى از ميان تعاريف فوق به نظر مىرسد برخى از تعاريف ؛ مانند اول با ششم ، هفتم با هشتم و يا دهم با يازدهم ، مشابه هم باشند و برخى ديگر نيز با هم منافاتى ندارند . تعريف دوم و ششم در مباحث فلسفى ، و تعريف هفتم و هشتم در مباحث منطقى و تعريف نهم ، در مباحث كلامى و نيز در مباحث منطقى ( بخش برهان از صناعات خمس ) و تعريف دهم و يازدهم در اصول فقه به عنوان دليل عقلى مطرح مىباشند . و آنچه از ميان تعاريف فوق در تفسير به عنوان يك روش مستقل مىتوان آن را مطرح كرد ، همان تعريف اول و ششم است . تفسير قرآن با عقل تفسير عقلى آن است كه مفسر با استفاده از درك و فهم سليم ، به تدبر و تفكر در قرآن و فهم معنا آيات ( بدون تحميل و پيش فرض ) به تفسير آن بپردازد . [ اما تفسير قرآن به وسيلهء دليل عقلى جزء مباحث تفسير اجتهادى است كه يك مفسر صاحب نظر از دلائل گوناگون ، از جمله دليل عقلى در تفسير قرآن استفاده مىكند ] . دلايل تفسير عقلى روش تفسير عقلى ، نه تنها مذموم نيست ، بلكه دلايل فراوانى از قرآن كريم ، روايات و اقوال مفسران نيز آن را تاييد مىكند . آيات الف . كِتابٌ أَنْزَلْناهُ إِلَيْكَ مُبارَكٌ لِيَدَّبَّرُوا آياتِهِ وَ لِيَتَذَكَّرَ أُولُوا الْأَلْبابِ ؛ « 2 » اى پيامبر ! كتابى

--> ( 1 ) مظفر ، اصول الفقه ، ج 1 / 187 - 189 . ( 2 ) ص / 29 .